Obecnie obowiązujący system prawny chroni nie tylko podmiot, którego prawo zostało naruszone i który szuka ochrony, ale także zobowiązanego do świadczenia i naprawienia wyrządzonej szkody, czemu służy m.in. instytucja przedawnienia roszczeń. Przedawnienie pełni przede wszystkim funkcję stabilizującą, gdyż rozwiązuje konflikt pomiędzy interesami wierzyciela, który nie ma obowiązku bezzwłocznego dochodzenia przysługujących mu roszczeń, a interesem dłużnika dla którego zaspokojenie roszczenia po zbyt długim okresie czasu może być zanadto uciążliwe.

Przedawnienie to możliwość uchylenia się od zaspokojenia roszczenia po upływie określonego prawem terminu, zatem jeżeli minie określony w ustawie okres czasu w ciągu którego można było wystąpić z roszczeniem, zobowiązany który miał świadczenie spełnić może skutecznie odmówić jego spełnienia powołując się właśnie na upływ terminu przedawnienia. Przedawnienie nigdy nie jest uwzględniane z urzędu, czyli niejako automatycznie, co oznacza, że strona która chce się uwolnić z odpowiedzialności w związku z przedawnieniem roszczeń musi w postępowaniu taki zarzut podnieść.

W przypadku roszczeń z umów ubezpieczenia, a więc np. umowy autocasco, umowy ubezpieczenia od następstw nieszczęśliwych wypadków, zasadą jest trzyletni termin przedawnienia, który biegnie od dnia w którym roszczenie stało się wymagalne. Wyjątek od powyższego stanowią jednakże roszczenia z umów ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, czyli odszkodowanie i zadośćuczynienie za szkodę powstałą w wyniku np. wypadku komunikacyjnego, gdyż w tym przypadku ustawodawca w zakresie terminu przedawnienia odsyła do terminów przedawnień przewidzianych w przepisach o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym lub niewykonaniem bądź nienależytym wykonaniem zobowiązania. Zgodnie zatem ze wskazanymi przepisami, roszczenie z tytułu umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej przedawniają się z upływem trzech lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie zobowiązanej do jej naprawienia, nie później jednakże niż z upływem lat dziesięciu od dnia w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę. Oznacza to, że jeżeli poszkodowany dowiedział się o osobie odpowiedzialnej za szkodę później niż o samej szkodzie, termin biegu przedawnienia rozpocznie swój upływ w dacie późniejszej, a więc w momencie ziszczenia się obydwóch wskazanych przesłanek. Natomiast dowiedzenie się zarówno o szkodzie, jak i osobie za nią odpowiedzialnej nastąpi w chwili, gdy poszkodowany poweźmie tę informację z wiarygodnych źródeł.

Należy jednak pamiętać, że wskazany powyżej dziesięcioletni termin przedawnienia może ulec jeszcze wydłużeniu, gdyż zgodnie z zapisami ustawy, w przypadku szkody na osobie przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat trzech od dnia w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia, a więc jeżeli poszkodowany u którego powstała szkoda osobowa dowiedział się o szkodzie i o osobie sprawcy dziewięć lat od jej zaistnienia to roszczenie ulegnie przedawnieniu po dwunastu latach, gdyż od momentu powzięcia stosownych informacji liczy się dodatkowo termin trzyletni. Przed upływem terminu przedawnienia chronione są również osoby małoletnie, gdyż w ich przypadku naprawienie szkody na osobie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat dwóch od uzyskania przez taką osobę pełnoletniości.

Roszczenie o zadośćuczynienie dla najbliższych członków rodziny przedawniają się zgodnie z przepisami o przedawnieniu roszczeń z czynów niedozwolonych, a więc w sposób opisany powyżej.

Inaczej natomiast został uregulowany termin przedawnienia w przypadku roszczeń o naprawienie szkody, która wynikła z przestępstwa, tj. ze zbrodni lub występku. Rozróżnienie zbrodni od występku następuje na gruncie przepisów prawa karnego i jest ono niezbędne dla prawidłowego określenia terminu przedawnienia. Zbrodnią zatem jest czyn zabroniony zagrożony karą pozbawienia wolności na czas nie krótszy niż trzy lata bądź karą surowszą, natomiast występkiem jest czyn zabroniony zagrożony karą grzywny powyżej 30 stawek dziennych, karą ograniczenia wolności lub karą pozbawienia wolności przekraczającą miesiąc. W przypadku roszczenia o naprawienie szkody powstałej na skutek zbrodni lub występku, przedawnienie nastąpi po upływie lat dwudziestu od dnia popełnienia przestępstwa, bez względu na to kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie sprawcy zobowiązanego do jej naprawienia.

Bieg terminu przedawnienia nie jest jednakże sytuacją, której poszkodowany nie może przeciwdziałać, gdyż na gruncie obowiązujących przepisów istnieją środki prawne, których zastosowanie przerwie bieg terminu przedawnienia, a więc spowodują, że bieg rozpocznie się na nowo, a dotychczasowy okres będzie uważany za niebyły. Przerwanie biegu przedawnienia następuje przez każdą czynność dokonaną przed sądem, sądem polubownym lub przed innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju, która została powzięta w celu dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczeń. Bieg przedawnienia przerwie również rozpoczęcie mediacji lub uznanie roszczenia przez osobę zobowiązaną do naprawienia szkody. Natomiast klasycznym i najbardziej popularnym sposobem przerwania biegu terminu przedawnienia jest skierowanie wniosku do sądu o zawezwanie do próby ugodowej strony zobowiązanej do naprawienia szkody.

W przypadku roszczeń kierowanych przeciwko zakładom ubezpieczeń, ustawodawca przewidział jeszcze jedną możliwość przerwania biegu terminu przedawnienia, które następuje poprzez zgłoszenie ubezpieczycielowi roszczenia lub przez zgłoszenie zdarzenia objętego ubezpieczeniem. We wskazanych przypadkach bieg przedawnienia rozpocznie swój upływ na nowo od dnia w którym zgłaszający roszczenie lub zdarzenie otrzymał od ubezpieczyciela pisemną informację o odmowie bądź o przyznaniu świadczenia. Istotne jednak jest, iż przerwanie biegu przedawnienia nastąpi tylko poprzez udzielenie pierwszej odpowiedzi przez zakład ubezpieczeń, zatem kolejne składane odwołania i odpowiedzi na nie pozostają bez znaczenia dla biegu terminu przedawnienia.

Od przerwania biegu terminu przedawnienia rozróżnić należy zawieszenie biegu przedawnienia. Z zawieszeniem biegu przedawnienia będziemy mieć do czynienia w sytuacji, gdy na skutek obiektywnych okoliczności wierzyciel nie może skutecznie wykonywać swych uprawnień względem dłużnika, co ma ten skutek, że przez ten okres nie będzie płynąć termin przedawnienia. Różnica pomiędzy przedawnieniem, a zawieszeniem polega więc na tym, że w przypadku skutecznego przerwania przedawnienia termin do dochodzenia świadczenia będzie płynąć od początku, natomiast zawieszenie powoduje czasowe wyłączenie możliwości dochodzenia świadczenia i w przypadku ustania przeszkody, która spowodowała zawieszenie, termin przedawnienia biegnie dalej i łączy się z okresem, który upłynął przed zawieszeniem. Przeszkody powodujące zawieszenie mogą trwać dowolnie długi okres czasu.

No Comment

You can post first response comment.

Leave A Comment

Please enter your name. Please enter an valid email address. Please enter a message.